వ్యాకరణం · grammar
How Telugu works
The grammar that gives Telugu its structure and its music — cases, joins, compounds, metre and ornament. Each topic comes with real examples and a note on why it matters. Jump to a section or read straight through.
Building blocks అక్షరాలు · పదాలు
Why it matters Everything in the language is built up in layers — sounds become letters, letters become words, words become sentences. Knowing the pieces makes the grammar that follows make sense.
అచ్చులు · Vowels
16 vowels (అ ఆ ఇ … అః) that can stand alone or ride on a consonant as a sign (matra).
- అ, ఆ, ఇ, ఈ, ఉ, ఊ, ఎ, ఏ, ఐ, ఒ, ఓ, ఔ
హల్లులు · Consonants
36 consonants, each carrying an inherent 'a'. Combined with vowel signs they form the guninthalu.
- క, ఖ, గ … each × every vowel → కా కి కీ …
పదజాతులు · Parts of speech
Words fall into types: నామవాచకం (noun), సర్వనామం (pronoun), క్రియ (verb), విశేషణం (adjective), అవ్యయం (indeclinable).
- పని (noun), అతడు (pronoun), చేసెను (verb), మంచి (adjective)
Vibhakthulu — the case endings విభక్తులు
Why it matters Telugu word order is flexible, so it isn't position that tells you who did what — it's the ending attached to each noun. These eight vibhakthulu are the grammatical glue of every sentence.
ప్రథమా · Nominative
డు, ము, వు, లు — marks the doer / subject (కర్త).
- రాముడు బడికి వెళ్ళాడు — Rama went to school
ద్వితీయా · Accusative
నిన్, నున్, లన్, కూర్చి, గురించి — marks the object (కర్మ).
- రాముడు రావణుని చంపెను — Rama killed Ravana
తృతీయా · Instrumental
చేత, చే, తోడ, తో — 'by' / 'with' (కరణం).
- కత్తితో కోసెను — cut with a knife
చతుర్థీ · Dative
కొఱకు, కై — 'for' / purpose (సంప్రదానం).
- దేశం కొఱకు — for the country
పంచమీ · Ablative
వలన, కంటె, పట్టి — 'from' / 'than' (అపాదానం).
- చెట్టు వలన నీడ — shade from the tree
షష్ఠీ · Genitive
కి, కు, యొక్క, లో, లోపల — 'of' / relation (సంబంధం).
- రాముని యొక్క విల్లు — Rama's bow
సప్తమీ · Locative
అందు, న — 'in' / 'at' (అధికరణం).
- అడవి యందు — in the forest
సంబోధన ప్రథమా · Vocative
ఓ, ఓయీ, ఓరీ, ఓసీ — calling / addressing (సంబోధన).
Sandhulu — how words join సంధులు
Why it matters When two words meet, the sound at the seam often changes. Sandhi is the set of rules for that change — vital for spelling correctly, reading poetry aloud, and splitting a long word back into its parts to understand it.
సవర్ణదీర్ఘ సంధి
Like vowels (అ/ఇ/ఉ/ఋ + the same) merge into one long vowel.
- రామ + అనుజుడు = రామానుజుడు
- కవి + ఈశ్వరుడు = కవీశ్వరుడు
గుణ సంధి
అ + ఇ/ఉ/ఋ become ఏ / ఓ / అర్.
- రాజ + ఇంద్రుడు = రాజేంద్రుడు
- పర + ఉపకారం = పరోపకారం
- మహా + ఋషి = మహర్షి
వృద్ధి సంధి
అ + ఏ/ఐ → ఐ; అ + ఓ/ఔ → ఔ.
- సమ + ఐక్య = సమైక్య
- పరమ + ఔషధం = పరమౌషధం
యడాగమ సంధి
A 'య్' is inserted between the two vowels.
- మా + అమ్మ = మాయమ్మ
- మీ + ఇల్లు = మీయిల్లు
టుగాగమ సంధి
A 'ట్' is inserted between the words.
- చిగురు + ఆకు = చిగురుటాకు
- పండు + ఆకు = పండుటాకు
ఆమ్రేడిత సంధి
A word repeated for emphasis joins with itself.
- ఏమి + ఏమి = ఏమేమి
- ఎంత + ఎంత = ఎంతెంత
ఉత్వ సంధి
A short final 'ఉ' drops before a following vowel (a common Telugu sandhi).
- రాముడు + అతడు = రాముడతడు
- ఒక + అప్పుడు = ఒకప్పుడు
Samasalu — compound words సమాసాలు
Why it matters Two meaningful words fuse into one. Telugu packs a lot of meaning into compounds, and knowing the type tells you how the two halves relate — which half is the 'main' idea.
తత్పురుష సమాసం
The second word carries the main meaning; named after the vibhakthi that links them.
- విద్యార్థి = విద్యను అర్థించువాడు — a seeker of knowledge
కర్మధారయ సమాసం
An adjective (or simile) describes the noun; both in the same case.
- ఎఱ్ఱగులాబి = ఎఱ్ఱనైన గులాబి — a red rose
ద్విగు సమాసం
The first word is a number.
- ముల్లోకాలు = మూడు లోకాలు — the three worlds
- నవరత్నాలు = nine gems
ద్వంద్వ సమాసం
Both words are equally important ('and').
- తల్లిదండ్రులు = తల్లి + తండ్రి — parents
- అన్నదమ్ములు — brothers
బహువ్రీహి సమాసం
The compound points to a third thing, not either word.
- పద్మనాభుడు = one with a lotus at his navel — i.e. Vishnu
రూపక సమాసం
One thing is identified as another (metaphor).
- విద్యాధనం = విద్య అనెడి ధనం — knowledge, which is wealth
Chandassu — the music of verse ఛందస్సు
Why it matters Classical Telugu literature is written in metered verse (పద్యాలు). Chandassu is the rhythm system — patterns of light and heavy syllables — that makes those poems flow and stay in memory for centuries.
లఘువు · గురువు
Each syllable is either laghu (light/short) or guru (heavy/long). Patterns of these build every metre.
- short: క · long: కా, కం, క్క
గణాలు · Ganas
Syllables are grouped into ganas (e.g. the eight three-syllable ganas: య మ త ర జ భ న స).
- య-గణం = లఘువు + గురువు + గురువు
యతి · Yati
A fixed 'pause' position in a line whose letter must echo the line's first letter.
- seen in ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం
ప్రాస · Prasa
The second consonant of every line of a verse must match.
- a binding rhyme rule across all lines
పద్య రకాలు · Verse types
Vruttas: ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం. Jaatis/Upajaatis: కందం, ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం.
- ఆటవెలది and తేటగీతి are the most singable
Alankaralu — figures of speech అలంకారాలు
Why it matters Alankaras are the ornaments of language — the devices that turn plain statements into vivid, beautiful poetry. They come in two families: sound-based and meaning-based.
అనుప్రాస · Alliteration (శబ్ద)
The same consonant repeats for a pleasing sound.
యమకం · Yamakam (శబ్ద)
The same syllable-string repeats with a different meaning.
- a play on identical sounds
ఉపమ · Simile (అర్థ)
One thing is compared to another using వలె / లాగా / పోలిక.
- చంద్రుని వంటి ముఖం — a face like the moon
రూపకం · Metaphor (అర్థ)
One thing is spoken of as if it is another.
- ముఖ చంద్రుడు — the moon that is (her) face
ఉత్ప్రేక్ష · Poetic fancy (అర్థ)
Imagining one thing as another ('as if…').
- మేఘమో అన్నట్టు — as if it were a cloud
అతిశయోక్తి · Hyperbole (అర్థ)
Deliberate exaggeration for effect.
- ఆకాశాన్ని తాకే మేడలు — buildings that touch the sky
A learner's overview, not an exhaustive treatise — examples follow standard school grammar (సంధులు, సమాసాలు, విభక్తులు). Want a topic expanded? It's all in src/data/grammar.json.